fa نقش رشد اخلاقی در حل و فصل مشکلات اخلاق حرفه ای قانون قانون مروری Review چگونه رفتار کردن در مواجهه با معضلات اخلاق حرفه ای هم می تواند وابسته به نحوه به کار بردن اصول، قواعد و ارزش ها در تحلیل موضوع باشد و هم می تواند به ویژگی های درونی اشخاص ارتباط داشته باشد. یکی از این ویژگی ها که در این مقاله بدان پرداخته می شود رشد اخلاقی است. رشد اخلاقی حاکی از دیدگاه روان شناسی روند شکل گیری و جریان تغییر و درک اخلاقیات از دوره شیر خوارگی تا مرحله بلوغ آدمی است. گروهی از روان شناسان مانند ژان پیاژه و لارنس کولبرگ، گیلیگان ورست که دیدگاهشان بیش از دیگران مورد توجه واقع شده است، روان شناسانی هستند که سطح رشد شناختی را اساس اخلاق می دانند. رشد اخلاقی از دیدگاه پیاژه در کودک دو مرحله مشخص را طی می کند: مرحله تابعیت و مرحله استقلال اخلاقی. کولبرگ شاگرد پیاژه اعتقاد داشت که استدلال اخلاقی مبنای رفتار اخلاقی بوده و شامل شش مرحله مختلف تکاملی می شود که هر مرحله نسبت به مرحله ماقبل برای پاسخگویی به معماهای اخلاقی کامل تر خواهد بود. محدودیت های مربوط به نظریه کولبرگ باعث شد تا یکی از دانشجویانش به نام جیمز رست در سال 1986 مدل چهار جزیی رفتار اخلاقی خود را ارائه کند. او دریافت که فرآیند روان شناختی طی شده برای رفتار اخلاقی مردم شامل چهار فرآیند اصلی روان شناسی است که باید به ترتیب واقع شوند. این چهار فرآیند شامل: حساسیت اخلاقی، قضاوت اخلاقی، انگیزه اخلاقی و شخصیت اخلاقی می باشند. شایان ذکر است که ابزارهای مختلفی برای ارزیابی هر یک از این چهار فرآیند در اخلاق حرفه ای طراحی شده و در گروه های گوناگون بهداشتی و درمانی مورد استفاده قرار گرفته است. با استفاده از این نظریه و روش های ارزیابی و تحلیل اطلاعات حاصل از آن می توان با تاکید بیشتر بر هر یک از این فرآیند ها به ارزیابی عملکرد اخلاقی کارکنان حرفه ها پرداخت و راهکارهای اصلاحی متناسب با ارزیابی ارائه نمود. از آنجا که اظهار نظر و رفتار کارکنان بهداشتی و درمانی در مواجهه با معضلات اخلاقی مبتنی بر سطح رشد اخلاقی افراد می تواند باشد، این مقاله مروری بر مفاهیم روان شناختی موثر بر اخلاق بوده و در جهت آشنایی بیشتر خوانندگان با مفاهیم ارائه شده در قالب یک نظریه مشهور روان شناختی درباره اعمال اخلاقی تدوین شده است. Moral development from psychological view focuses on emergence ,change and understanding of morality from infancy through adulthood. Some psychologists including Piaget ,Kohlberg , Gilligan and James Rest believe a cognitive basis for morality. Piaget found that young children were focused on authority mandates and with age they become autonomous and evaluate actions by independent principles of morality. Kohlberg expanded the concept of moral development and his studies revealed there are six stages in moral development. James rest later in 1986 proposed a four component model as: moral sensitivity –moral reasoning- moral motivation - moral character. Today various questionnaires and methods have been developed to evaluate some aspects of moral development in health care professionals. By using these methods and by analyzing the collected data one may decide to study on professional conducts or for specific interventions. رشد اخلاقی, اخلاق حرفه ای Moral development- professionalism 33 39 http://labdiagnosis.ir/browse.php?a_code=A-11-25-65&slc_lang=fa&sid=1 Majid Reza Khalajzadeh مجید رضا خلج زاده majidkhalaj@yahoo.com 1003194753284600304 1003194753284600304 Yes Medical Ethics & Law Research center پژوهشگر مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی